Ragebait στο βόρειο τμήμα του νησιού
Το ragebait είναι, με τον πιο απλό ορισμό, το όνομα που δίνεται σε περιεχόμενο που στοχεύει να εκνευρίσει κάποιον και να τραβήξει την προσοχή του μέσα από τον θυμό. Τέτοιου είδους αναρτήσεις προωθούνται από τους αλγορίθμους ώστε οι χρήστες να περνούν περισσότερο χρόνο στις εφαρμογές. Όπως και στον υπόλοιπο κόσμο, έτσι και στο βόρειο μέρος του νησιού, ο λόγος που αυτό το περιεχόμενο εξαπλώνεται τόσο γρήγορα δεν είναι ότι οι άνθρωποι είναι «αδαείς», αλλά ότι είναι εξαντλημένοι από τις συνθήκες της ζωής. Κοινωνίες που ζουν με αβεβαιότητα, ανασφάλεια και το αίσθημα ενός συνεχώς αναβαλλόμενου μέλλοντος, σε κάποιο σημείο παύουν να αναζητούν πληροφορία και στρέφονται περισσότερο σε περιεχόμενο βασισμένο στο συναίσθημα. Το ragebait απευθύνεται ακριβώς σε αυτή την ανάγκη. Όλος ο μηχανισμός του βασίζεται στην αναζωπύρωση μιας ήδη υπάρχουσας οργής. Γι’ αυτό και λειτουργεί εδώ. Ως κάποιος που και στο παρελθόν κατανάλωσε πολύ τέτοιο περιεχόμενο χωρίς να το αντιλαμβάνεται πλήρως, ένιωσα την ανάγκη να γράψω αυτό το άρθρο.
Ένα μεγάλο μέρος από το περιεχόμενο που συναντάμε στα κοινωνικά δίκτυα δεν μας μαθαίνει πραγματικά κάτι καινούριο. Αντίθετα, παίρνει μια ανησυχία που ήδη υπάρχει μέσα μας, τη μεγεθύνει και μας την επιστρέφει. Είναι σαν να λέει: «Δεν είσαι μόνος, αδελφέ μου,» «Έχεις δίκιο, φίλε μου,» «Φυσικά και πρέπει να θυμώσεις.» Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του περιεχομένου παρουσιάζει τα γεγονότα ελλιπώς· στην πραγματικότητα, συχνά αποσπάται από το πλαίσιο του, διαστρεβλώνεται και επιλέγεται σκόπιμα. Η πραγματική δύναμη του ragebait προέρχεται ακριβώς από αυτό: λυγίζει την αλήθεια και τη μετατρέπει σε όπλο.
Είναι δύσκολο να γνωρίζουμε πόσοι από εκείνους που παράγουν αυτό το περιεχόμενο το κάνουν με πλήρη επίγνωση και πόσοι είναι απλώς οπορτουνιστές. Όσοι θέλουν να αποκτήσουν ακολούθους, να ενισχύσουν την πολιτική τους θέση ή απλώς να αυξήσουν τις προβολές τους χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο. Ωστόσο, το πραγματικά ανησυχητικό ζήτημα δεν είναι οι ίδιοι οι παραγωγοί, αλλά οι λόγοι για τους οποίους αυτό το περιεχόμενο διαδίδεται τόσο εύκολα. Υπάρχει μια αλήθεια που πρέπει να αποδεχτούμε: πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που παράγουν τέτοιου είδους περιεχόμενο.
Αυτό που είναι πιο επικίνδυνο εδώ δεν είναι το ίδιο το ψέμα, αλλά η υιοθέτησή του. Αντίθετα από ό,τι θα περίμενε κανείς, ένα πληροφοριακό περιβάλλον που παράγει συνεχώς θυμό δεν ενεργοποιεί πολιτικά την κοινωνία· αντίθετα, την αποπολιτικοποιεί. Εξαντλεί τους ανθρώπους σε τέτοιο βαθμό, ώστε να δημιουργείται μια ατμόσφαιρα όπου όλοι φωνάζουν αλλά κανείς δεν ακούει κανέναν. Αυτό δεν αρκεί για να αλλάξει κάτι, γιατί αυτός ο θυμός δεν μετατρέπεται, και δεν μπορεί να μετατραπεί, σε αποτελεσματική αντίδραση. Ως αποτέλεσμα, οι αποφάσεις συνεχίζουν να λαμβάνονται αθόρυβα από τις αρχές. Ακριβώς γι’ αυτό το ragebait δεν είναι εργαλείο αντιπολίτευσης, αλλά το πιο χρήσιμο καύσιμο του status quo.
Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι αντιδράσεις αποτυγχάνουν να μετατραπούν σε ουσιαστικά αποτελέσματα είναι ότι η σημερινή τάξη πραγμάτων στον βορρά περιορίζει τη συμμετοχή του λαού στην πολιτική κυρίως στις εκλογές και, κατά καιρούς, σε συνδικαλιστικές κινητοποιήσεις με αβέβαιο αποτέλεσμα. Όμως το γεγονός ότι οι βουλευτές, που υποτίθεται πως εκπροσωπούν τον λαό, ακούν περισσότερο τα κόμματά τους παρά την κοινωνία, αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που μπλοκάρουν τη λύση των προβλημάτων. Αυτά τα άλυτα, και μάλιστα ολοένα επιδεινούμενα, προβλήματα δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για τους οπορτουνιστές.
Με λίγα λόγια, όσο δεν σπάζουμε αυτόν τον αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο, τα αποτελέσματα δεν πρόκειται να αλλάξουν. Πώς λοιπόν μπορούμε να το αλλάξουμε; Στους θαρραλέους ανθρώπους που έχουν την κριτική σκέψη να θέτουν αυτό το ερώτημα, μπορώ να πω το εξής εκ μέρους μου: το να δοκιμάζεις κάτι διαφορετικό είναι πάντα καλύτερο από το σημερινό status quo. Είτε είσαι δεξιός είτε αριστερός, δεν έχει σημασία· αυτά που περιγράφω επηρεάζουν όλους μας. Ένα αίτημα για δημοκρατία που αυξάνει την άμεση συμμετοχή του λαού πρέπει να είναι θεμελιώδες.
Αντί να καταφεύγουμε σε αόριστες και αφηρημένες απαντήσεις, χρειάζεται να μιλάμε για ρεαλιστικά και εφαρμόσιμα βήματα: να αναπτύξουμε το αντανακλαστικό να κοιτάμε όχι κάθε ανάρτηση, αλλά την πηγή της· να ρωτάμε, «Γιατί με ενθαρρύνουν να θυμώσω γι’ αυτό;»· να παράγουμε εναλλακτικές αφηγήσεις ή να στηρίζουμε και να διαδίδουμε εκείνους που το κάνουν.
Αν ως κοινωνία μπορέσουμε να εσωτερικεύσουμε και να εφαρμόσουμε αυτά τα πράγματα, τότε μπορούμε φυσικά να αφαιρέσουμε αυτό το ζήτημα από τη λίστα των προβλημάτων μας. Ας μην ξεχνάμε: οι κοινωνίες κυβερνώνται από την ηγεσία που τους αξίζει. Αν θέλουμε να κυβερνιόμαστε καλύτερα, τότε και εμείς ως λαός πρέπει να βελτιωθούμε εκεί όπου χρειάζεται.