Η Κύπρος μετά από Δικοινοτική, Διζωνική Ομοσπονδία

Γράφω αυτό το κείμενο με γλώσσα που μπορεί να καταλάβει όποιος είναι ανοιχτός να μάθει το Κυπριακό αντικειμενικά—έχοντας ακούσει ανθρώπους που έζησαν τα γεγονότα, ερευνήσει την ιστορία των διαπραγματεύσεων και παρακολουθήσει στενά τη διαδικασία.

Όπως γνωρίζει όποιος παρακολουθεί έστω και λίγο τη διεθνή πολιτική, το μοντέλο λύσης για το Κυπριακό που έχει γίνει αποδεκτό διεθνώς και εξακολουθεί να ισχύει είναι η δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία.

Δεν είναι τυχαίο ότι και σήμερα οι διαπραγματεύσεις των δύο ηγετών διεξάγονται πάνω σε αυτό το κοινό έδαφος.

Στην πορεία, είναι πιθανό να συμπληρωθούν και τα σημεία που παραμένουν ελλιπή σε αυτό το πλαίσιο.

Στο Crans-Montana (2017), μεγάλο μέρος της συμφωνίας είχε ήδη διαμορφωθεί.

Απέμεναν τα κρίσιμα—αλλά εξίσου δύσκολα—κεφάλαια του δούναι και λαβείν που θα καθόριζαν την τύχη μιας λύσης.

Ο χρόνος θα δείξει πώς και προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί αυτή η διαδικασία.

Αν εφαρμοστεί μια συμφωνία στην οποία υπάρχει σύγκλιση, μια ενωμένη Κύπρος θα εξελιχθεί από μια ενιαία δομή σε μια ομοσπονδιακή δομή βασισμένη σε δύο πολιτικά ίσες κοινότητες και δύο συνιστώντα κράτη.

Ένα μεγάλο μέρος των Ελλήνων και Τούρκων εθνικιστών που αντιτίθενται σφοδρά σε αυτό—όπως και πολλοί κύκλοι που ωφελούνται από την υφιστάμενη διαίρεση—δεν γνωρίζουν καν τι σημαίνει ομοσπονδία.

Επιπλέον, αγνοούν ότι πολλές χώρες στον κόσμο διοικούνται με αυτόν τον τρόπο.

Αυτό αρχικά μοιάζει κωμικό και στη συνέχεια γίνεται ένα τυπικό παράδειγμα του πώς η άγνοια γεννά αυτοπεποίθηση και οδηγεί στην τυφλή υπεράσπιση πολιτικών ατζεντών.

Οποιοσδήποτε τρίτος που αναλύει την Κύπρο από απόσταση, με αντικειμενικότητα, μπορεί εύκολα να καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα παρατηρώντας τα συνηθισμένα επιχειρήματα αυτών των ομάδων.

Αφού ξεκαθαρίσουμε αυτά τα βασικά σημεία, θεωρώ χρήσιμο να αγγίξουμε και πιθανότητες που συνήθως δεν συζητούνται.

Υπάρχουν περισσότερα από ένα κρατικά μοντέλα στα οποία θα μπορούσε να εξελιχθεί με τον χρόνο μια Κύπρος που θα έχει επιτύχει λύση στο πλαίσιο δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας.

Το ποιο θα επικρατήσει εξαρτάται πλήρως από εσωτερικές και εξωτερικές δυναμικές.

Αν οι Κύπριοι λαοί αντιμετωπίσουν τις ρωγμές που προέρχονται ο ένας από τον άλλον και από το παρελθόν· αν συνειδητοποιήσουν ότι οι δεσμοί που παρουσιάζονται ως ‘μητέρα πατρίδα’ δεν εξυπηρετούν τα δικά τους συμφέροντα· και αν πάρουν πραγματικά τη βούλησή τους στα δικά τους χέρια, τότε με τον χρόνο μπορεί να προκύψει μία από τις ακόλουθες πιθανότητες:

1. Η Κύπρος συνεχίζει ως δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία.

2. Η Κύπρος μπορεί να εξελιχθεί σε δικοινοτική, τριζωνική ομοσπονδία.

3. Με τον χρόνο, η Κύπρος μπορεί να μετατραπεί σε ενιαίο κράτος (αν οι κοινότητες αντιληφθούν ότι οι διαφορές τους δεν είναι τόσο βαθιές όσο θεωρείται).

4. Η Κύπρος μπορεί να εξελιχθεί σε ενιαίο κράτος με ελβετικού τύπου καντονιακό σύστημα.

5. Η Κύπρος εξελίσσεται προς μια συνομοσπονδιακή δομή (όσοι παρακολουθούν την ιστορία των διαπραγματεύσεων γνωρίζουν ότι η ΕΕ δεν το επιθυμεί).

6. Η Κύπρος διαιρείται σε δύο ξεχωριστά κράτη (όσοι παρακολουθούν την ιστορία των διαπραγματεύσεων γνωρίζουν ότι η ΕΕ δεν το επιθυμεί).

Ένα κράτος με ισχυρές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ ως παραδείγματα για να διαχειριστεί τις εσωτερικές του δυναμικές με ειρηνικό και υγιή τρόπο.

Για λαούς που έχουν σε μεγάλο βαθμό την ίδια προφορά, κουλτούρα και καθημερινότητα—και που διαφέρουν κυρίως στις γλώσσες που μιλούν θα χρειαστεί φυσικά χρόνος ώστε να ξεπεραστούν τα τραύματα που δημιούργησαν πενήντα χρόνια χωρισμού και οι διχαστικές αφηγήσεις.

Ωστόσο, το να ισχυρίζεται κανείς ότι άνθρωποι που έζησαν δίπλα-δίπλα για αιώνες στην Οθωμανική περίοδο και διατήρησαν σχέσεις θα οδηγηθούν σήμερα αναπόφευκτα στο χάος δεν είναι τίποτε άλλο παρά ανάγνωση της εξαιρετικής και τραυματικής περιόδου 1960–74 από το σημείο που βολεύει την πολιτική.

Τέτοιοι ισχυρισμοί όχι μόνο δεν λαμβάνονται σοβαρά από τους Κυπρίους, αλλά ενέχουν και τον κίνδυνο να γελοιοποιήσουν αυτούς που τους εκφράζουν.