Alaşya: Bir Mekdup, İki Dil ve Çözülmeyi Bekleyen bir Gizem
Nenengin sanga yazıp sakladığı gizli bir mekdubu bulduğungu, ama mekdubun tek bir kelimesini bile anlayamadığıngı hayal et. Acaba neçin başga bir dilde yazdı gendini? Sanga ne anlatmaya çalışır?
Alaşya, Kıbrıs Türk toplumuna yönelik AB Yardım Programı kapsamında 2020 yılından beridir yürüdülen Avrupa Birliği Dil Alanında Destek Projesi tarafından gelişdirilmiş oyun temelli bir öğrenme aracıdır. Projemiz, özelliknan gençler arasında adamızın dilsel ve kültürel zenginliği konusunda farkındalık yaradıp iki toplumun gençlerinde birbirlerinin dillerini öğrenme merağı uyandırmayı, Kıbrıslı Türkleri Avrupa Birliği’ne yaklaşdırmayı ve iki toplum arasında daha güçlü bağlar gurmaya yardımcı olmayı amaçlar. Alaşya, bu hedef doğrultusunda Kıbrıs'ın dil mirasını tanıtmak amacıynan projemiz tarafından oyun temelli bir öğrenme aracı olarak gelişdirilmişdir. Bu arada proje ekibimiz bayağı güçükdür; oyunun gelişdirilmesi sırasında dışardan aldığımız hizmetler hariç sadece iki gişilik bir ekibik.
Alaşya, son 10-15 senedir dünya çapında özelliknan çocuk ve gençler arasında çok popüler olan Minecraft bilgisayar oyunu temel alınarak gelişdirilmişdir. Oyunun amacı, oyunculara adada gonuşulan iki lehçe olan Kıbrıs Türkcesi ve Rumcası’nın benzersiz ve zengin yapısını gösderirkan, aynı zamanda yüzyıllardır Kıbrıs’ın dilsel ve kültürel yapısına katgıda bulunan Ermenice, Kıbrıs Arapcası (Sanna) ve Gurbetce[1] gibi diğer dilleri hem lehçeleri da tanıtmakdır. Oyunun iki versiyonu vardır, Kıbrıs Türkcesi ve Rumcası. Rumca gonuşan oyuncular için gelişdirilen versiyon, oyunculara bazı Kıbrıs Türkcesi kelime ve ifadeleri öğretmeyi amaçlarkan, Kıbrıs Türkcesi versiyon da aynı kelime ve ifadeleri oyunculara Rumca olarak öğretmeyi amaçlar. Yani oyuncular Alaşya'yı standart Yunanca veya Türkce değil, adada gonuşulan lehçelerde oynaycak.
[1] Oyunda seslendirme yokdur; tüm içerik yazılı şekilde oyuncuya sunulmuşdur.
Alaşya’nın amacı dil öğretmek değildir; yani projemiz oyun sonunda oyuncuları belli bir dil veya lehçe seviyesine ulaşdırmayı amaçlamamakdadır. Yani hedefimiz, adamızın dilsel çeşitliliğine ve özelliknan Kıbrıs Türkcesi ve Rumcası’nın gendine özgü yapısına diggat çekmekdir. O yüzden oyuncuların oyun boyunca garşılaşacağı kelime ve ifadecikler ortalama bir Kıbrıslı’nın birbirleriynan gündelik olarak gonuşurken ihdiyaç duyabileceği cinsdendir.
Biraz da oyunun hikayesinden bahsedelim. Kıbrıs’da geçen bu macera, oyunun ana karakderi Dofi’nin kısa zaman önce vefat eden nenesinin evinde bulduğu zaman kapsülünün içindeki mekdubu tercüme etdirmek isdemesiynan başlar. Mekdup, nenenin angonisine, yani torununa hitaben yazılmışdır. Mekdup Kıbrıslı Türk oyuncu için Rumca, Kıbrıslı Rum oyuncu için da Kıbrıs Türkcesi’nde bırakılmışdır. Dofi, nenesinin iki dilli olmasına şaşırır ve gendine mekdupda ne yazdığını öğrenmek için yola goyulur. Bu yolculuk sırasında da ziyaret etdiği köylerde hem nenesinin en yakın arkadaşlarıynan hem da adamızın çok dilli ve kültürlü yapısını temsil eden karakderlernan tanışır, günün sonunda da mekdubu tercüme etdirmeyi başarır. Bu sayede yukarda bahsetdiğimiz yeni kelime ve ifadecikleri öğrenir.
Giriş bölümü hariç toplam beş seviyeden oluşan oyun Dofi’nin yaşadığı şehir olan Lefgoşa’da başlar ve son bulur. Bu arada da, Girit Tera, Kormacit, Armenohor ve Karpaz’ı ziyaret eder ve bu sırada adanın dört bir yanındaki bazı kültürel/tarihi yapıları görme ve bilgiler edinme fırsatı da bulur. Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türk karakderlerin yanı sıra, Kormacit’de Maronitler, Armenohor’da Kıbrıs Ermenileri, Karpaz’da Afro-Kıbrıslılar, Salamis Harabeleri’nin orda Latinler ve Lefgoşa'da Gurbetler bulunmakdadır. Her seviye oyuncunun aşağı yukarı 30-40 kelime veya ifadeynan garşılaşacağı şekilde tasarlanmışdır. Giriş bölümü hariç diğer bütün köylerin, yani seviyelerin sonundaki testcikleri yaparak da oyunun sonuna gelir. Oyunun ana hikayesi bu şekilde sonlandıkdan sonra da adayı isdediği gadar dolaşmakda serbestdir.
Oyuncular oturum açıp oyuna başladıkdan sonra giriş bölümü bitinca Minecraft dünyasında oluşdurulmuş Kıbrıs'da sınırsızca gezebililler Yani ana hikayeyi takip etme zorunluluğu yokdur ama oyunun asıl amacına ulaşması ve oyun içindeki ana ve yan görevciklerin tecrübe edilebilmesi için hikayeyi takip etmek gerekir. Bunun yanında bir da oynanış açısından bildiğimiz Minecraft’daki mekanikler - mesela bir şeyler inşa etme veya üretme benzeri mekanikler - olmadığını düşünürsak Alaşya’yı önceliknan bir eğitim aracı olarak niteleyebilirik.
Alaşya, Minecraft temel alınarak geliştirildiği için oyuna erişim Minecraft Education üzerinden sağlanır. Yani Minecraft Education’a erişimi olan herkes, bu oyunu ve platformdaki diğer oyunları geçerli bir lisans sahibi olduğu sürece isdediği gadar oynayabilir. Esas hedef kitlemiz olan 10-16 yaş arası çocukların eğitim gördüğü çoğu eğitim kurumunun, en azından özel okulların, bu platforma erişimi olduğunu ve çocukların okulları aracılığıynan lisans sahibi olduğunu gözlemledik. Ayrıca bizim da elimizde sınırlı sayıda gullanılmaya hazır, sahiplerini bekleyen lisanslarımız vardır. Alaşya’nın pilot versiyonunu 31 Ocak 2026’da ara bölgede 12-14 yaşları arasındaki 4 Kıbrıslı Türk ve 5 Kıbrıslı Rum çocuğa denetdik ve çok olumlu aynı zamanda yapıcı yorumlar aldık. Bunlar doğrultusunda da oyunu son haline getirdik.
AB Dil Alaninda Destek Projesi kısa bir ara hariç 2020 yılı sonundan beridir yürüdülmekdedir. Şimdi projenin ikinci aşamasının ikinci yılının sonuna doğru ilerlerik ve Şubat 2027'nin sonuna gadar devam edeceyik. Bu yüzden Alaşya'nın oyun gelişdirme açısından en azından kısa vadede son versiyonuna ulaşdığını söyleyebilirik. Bu aşamada her iki toplumda, özelliknan hedef kitlemize yönelik olarak farklı yollarnan oyunun tanıtımına odaklandık. Yakın gelecekde Alaşya'ya özel bir web sitesi açmayı planlarık. Bu siteyi herkes ziyaret edebilecek, oyunnan ilgili bilgi edinebilecek, hatda oyunu endirebilecek ama yukarda da dediğimiz gibi oynamak için Minecraft Education'a erişimi olması gerekecek. Oyunu web sitesi aracılığıynan duyurma hedefimizin yanında geleneksel medya, projemizin sosyal medya sayfaları, konuynan alakalı etkinlikler ve festivaller gibi diğer kanallar aracılığıynan da tanıtıma devam edeceyik.
Alaşya’ynan ilgilenenler, denemek isdeyenler, oyunnan veya projemiznan ilglili daha fazla bilgi sahibi olmak isdeyenler bize projemizin sosyal medya sayfalarından veya sezin.tekin@particip.com ve/veya erdim.turkmen@particip.com adreslerinden ulaşabililler. Projemizin sosyal medya sayfalarına aşağıdaki linklerden erişim mümkündür.